ข้อมูลทั่วไปการวางยาสลบการฉีดยาเฉพาะส่วนสรุปภาวะแทรกซ้อนและผลข้างเคียงโรค

สรุปภาวะแทรกซ้อนและผลข้างเคียงจากการให้ยาระงับความรู้สึกทุกชนิด

    พบได้บ่อย (1/10-1/100)

       - คลื่นไส้ อาเจียน  การผ่าตัดและยาสลบบางชนิดมีผลทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน  อาการอาจเป็นช่วงสั้นๆหรือหลายวัน
หลังการผ่าตัด  สามารถรักษาด้วยยาแก้คลื่นไส้ อาเจียน
       - อาการเจ็บคอ  ผู้ป่วยที่ต้องใส่ท่อช่วยหายใจหรืออุปกรณ์ช่วยหายใจบางชนิดอาจมีอาการเจ็บคอหลังการผ่าตัดสามารถรักษา
ด้วยการให้ยาอมแก้เจ็บคอ
       - วิงเวียน ตาลาย ยาสลบและการเสียเลือดระหว่างการผ่าตัดมีผลทำให้ความดันโลหิตต่ำลงทำให้เกิดอาการวิงเวียน ตาลาย 
การให้น้ำเกลือและยาสามารถบรรเทาอาการได้
       - อาการหนาว-ตัวสั่น เกิดจาก ภาวะเครียด ยา อากาศเย็นในห้องผ่าตัด ผู้ป่วยจะได้รับการดูแลให้ความอบอุ่นโดยผ้าห่มไฟฟ้าและยา
       - ปวดศีรษะ  เป็นผลจากยาสลบ การผ่าตัด การขาดน้ำ ความเครียด อาการปวดศีรษะอย่างรุนแรงอาจเกิดหลังการฉีดยา
เข้าไขสันหลัง อาการมักจะดีขึ้นในช่วงสั้นๆหลังผ่าตัดหรือโดยการให้ยาระงับความปวด
       - อาการผืนคัน  เป็นผลจากยาแก้ปวด ยาสลบ สารน้ำ รักษาได้ด้วยยา
       - อาการปวดหลัง  การจัดท่าผ่าตัดการนอนท่าเดียวกันเป็นระยะเวลานานๆ แม้ว่าจะมีการดูแลอย่างดีในระหว่างการผ่าตัด
       - การปวดบริเวณเข็มแทงน้ำเกลือ ยาสลบยาแก้อักเสบหรือยาอื่นๆทำให้เกิดอาการปวดระหว่างการให้ได้ การรเคลื่อนไหวการอักเสบ
บริเวณเข็มแทงน้ำเกลือส่งผลทำให้มีอาการปวดบริเวณดังกล่าว
       - ภาวะสับสนหรือการสูญเสียความทรงจำช่วงสั้นๆ  มักพบได้ในผู้ป่วยที่ได้รับการวางยาสลบหรือผู้ป่วยที่สูงอายุสาเหตุไม่แน่ชัด
มักจะเป็นช่วงเวลาสั้นๆและเป็นแบบชั่วคราว

    พบไม่บ่อย (1/1000)

       - การติดเชื้อที่ปอด  มักเกิดกับผู้ป่วยที่สูบบุหรี่ทำให้เกิดอาการเหนื่อย จึงควรหยุดสูบบุหรี่ให้นานที่สุดก่อนการผ่าตัด
       - ปัสสาวะยาก  โดยเฉพาะผู้ป่วยที่ได้รับการฉีดยาเข้าไขสันหลังในบางครั้งอาจต้องได้รับการสวนปัสสาวะ
อาการปวดกล้ามเนื้อ ยาหย่อนกล้ามเนื้อบางชนิดมีผลทำให้เกิดอาการดังกล่าว
       - การกดการหายใจ(หายใจช้าหรือน้อยกว่าปกติ)ยาสลบทุกชนิดมีผลต่อการกดหายใจดังนั้นผู้ที่ได้รับการให้ยาระงับความรู้สึกจึงต้อง
ได้รับออกซิเจนและการดูแลหลังการผ่าตัด
       - บาดเจ็บต่อฟัน ริมฝีปาก ลิ้นในผู้ป่วยที่ใส่ท่อช่วยหายใจยาก  มีปัญหากรามแข็งหรือช่องปากแคบ อาจทำให้เกิดการบาดเจ็บต่อ
อวัยวะดังกล่าว
       - อาการกำเริบของโรคประจำตัว โดยปกติผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวเช่น โรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง โรคอัมพฤกษ์  โรคเบาหวาน
จะต้องได้รับการควบคุมก่อนผ่าตัด แต่อย่างไรก็ตามโดยปกติโรคดังกล่าวก็สามารถกำเริบได้โดยตัวโรคเองแม้จะไม่ได้เข้ารับการผ่าตัด
       - ภาวะรู้สึกตัวระหว่างการให้ยาระงับความรู้สึก(สลบ) ภาวะเสี่ยงที่จะเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวจะขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายของผู้ป่วยและ
ชนิดของการผ่าตัดเช่น ผู้ป่วยที่มีสุขภาพร่างกายไม่แข็งแรง วิสัญญีแพทย์อาจไม่สามารถให้ยาสลบที่ลึกมากได้เนื่องจากยาสลบที่มาก
อาจจะกดระบบการทำงานของร่างกายมากเกินไปทำให้เกิดผลเสียได  ้อย่างไรก็ตามโดยปกติวิสัญญีแพทย์จะพยายามควบคุมระดับยาสลบ
ให้เพียงพอเพื่อป้องกันภาวะดังกล่าว

    พบได้น้อยมาก (1/10,000-1/200,000)

       - อาการบาดเจ็บต่อนัยน์ตา ทีมวิสัญญีจะพยายามป้องกันการบาดเจ็บต่อตาของผู้ป่วย โดยใช้พลาสเตอร์ปิดตาระหว่างที่ผู้ป่วยสลบ
       - -ภาวการณ์แพ้ยา  เป็นภาวะที่รุนแรงและอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต อุบัติการณ์ดังกล่าวประมาณ1/10,000-1/13,000 ผู้ป่วยที่มีประวัติ
แพ้ยาหรือมีญาติหรือบุคคลในครอบครัวเสียชีวิตระหว่างการผ่าตัดจะต้องแจ้งให้แพทย์ผู้รักษาก่อนผ่าตัด
       - การบาดเจ็บต่อเส้นประสาทอาจเกิดจากการฉีดยาเข้าไขสันหลังหรือการกดต่อเส้นประสาทในผู้ป่วยที่นอนอยู่ในท่าเดียวเป็นระยะ
เวลานานๆ อาจการมักเป็นแบบชั่วคราวและหายได้ใน 2-3 เดือน
       - การเสียชีวิตระหว่างผ่าตัด ที่มีสาเหตุหลักจากการให้ยาระงับความรู้สึกพบได้น้อยมาก ประมาณ4-5 รายในผู้ป่วยที่ได้รับยาระงับ
ความรู้สึก 1,000,000 ราย
       - ความผิดพลาดจากเครื่องมืออุปกรณ์ เช่นระบบก๊าซ หรือเครื่องช่วยหายใจ แม้พบได้แต่เนื่องจากวิวัฒนาการทางการแพทย์ทำให้มี
ระบบเครื่องมือติดตามเตือนภัยระหว่างการให้ยาระงับความรู้สึกทำให้ทีมวิสัญญีทราบความผิดปกติดังกล่าวได้ ทำให้ความผิดพลาดแม้จะ
รุนแรงแต่ก็พบได้น้อยมาก


    
อัตราการการเสียชีวิตของผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดและการให้ยาระงับความรู้สึกใน รพ.นครพิงค์ จำแนกตาม
ความแข็งแรงของผู้ป่วย


ASA class

อัตราการเสียชีวิต

ในต่างประเทศ (%)

ในโรงพยาบาลนครพิงค์ (%)

1

0-0.3

0

2

0.3-1.4

0.02

3

1.8-5.4

0.24

4

7.8-25.9

4.02

5

9.4-57.8

44.44

ที่มา : ปัจจัยเสี่ยงและอุบัติการณ์การเสียชีวิตระหว่างและหลังการให้ยาระงับความรู้สึกในโรงพยาบาลนครพิงค์
วารสารวิชาการ สาธารณสุขปีที่ 17 ฉบับเพิ่มเติม 2

         ASA 1   ผู้ป่วยสุขภาพดี ไม่มีความผิดปกติทางสรีรวิทยา, สุขภาพจิตดีและโรคที่มารับการผ่าตัดไม่ทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของ
ระบบอื่น เช่น การผ่าตัดไส้เลื่อน, ผ่าตัดไส้ติ่ง หรือเนื้องอกไม่ร้ายแรงของเต้านม
         ASA 2   ผู้ป่วยที่มีพยาธิสภาพของร่างกายเล็กน้อย เช่น ผู้ป่วยสูงอายุ, โรคหัวใจหรือความดันเลือดสูงระยะเริ่มแรก, โรคเบาหวาน
และผู้ป่วยอ้วน
         ASA 3   ผู้ป่วยที่มีพยาธิสภาพขั้นรุนแรงขึ้นและเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินชีวิตของผู้ป่วย เช่น ผู้ป่วยโรคปอดขณะพักยังมี
อาการหอบ โรคเบาหวานที่มีผลแทรกซ้อน เช่น โรคไตหรือโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด/ตายและอาการเจ็บหน้าอกยังรักษาไม่ดีขึ้น
ซึ่งภาวะดังกล่าวจะเป็นปัญหามากในการเลือกใช้ยา , ขนาดยา, และเทคนิคของการให้ยาระงับความรู้สึก  รวมทั้งต้องการการดูแลและ
การใช้เครื่องมือตรวจผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดเพิ่มขึ้น
         ASA 4   ผู้ป่วยที่มีพยาธิสภาพของร่างกายรุนแรงมากและไม่สามารถรักษาให้กลับมาสู่สภาวะปกติโดยยาหรือการผ่าตัด เช่น
โรคของต่อมไร้ท่อที่สูญเสียหน้าที่อย่างมาก,โรคไต,โรคตับหรือโรคหัวใจที่มีพยาธิสภาพและสูญเสียหน้าที่มาก
         ASA 5   ผู้ป่วยที่มีชีวิตอยู่ได้เพียง 24 ชั่วโมงว่าจะได้รับการรักษาด้วยยาหรือผ่าตัด


    
ภาวะแทรกซ้อนทางวิสัญญีในโครงการ THAI Study

ภาวะแทรกซ้อน

อุบัติการณ์ต่อ 10,000 ราย

การสำลักอาหารเข้าปอด (Pulmonary Aspiration)
ใส่ท่อช่วยหายใจผิดตำแหน่งเข้าหลอดอาหาร (Esophageal Intubation)
ระดับออกซิเจนต่ำ (Desaturation)
ภาวการณ์ใส่ท่อช่วยหายใจซ้ำในห้องพักฟื้น (Re-intubation)
ภาวการณ์ใส่ท่อช่วยหายใจยาก (Difficult Intubation)
ไม่สามารถใส่ท่อช่วยหายใจได้ (Failed Intubation)
ระดับยาชาเกิน (Total Spinal Block)
รู้สึกตัวระหว่างดมยาสลบ (Awareness (during GA))
ภาวะแทรกซ้อนทางสมอง (Coma/CVA/Convulsion)
บาดเจ็บต่อเส้นประสาท (Nerve Injuries)
การให้เลือดผิดกลุ่ม (Transfusion Mismatch)
กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือตาย (Suspected MI / Ischemia)
หัวใจหยุดเต้น (Cardiac Arrest)
ตาย (Death)
แพ้ยา (Anaphylaxis/Anaphylactoid reaction)
ความผิดพลาดในการให้ยา (Drug Error)
ความผิดปกติของอุปกรณ์ (Equipment Malfunction/Failure)
(Anesthesia Personnel Hazard)
การนอนโรงพยาบาลโดยไม่ได้วางแผน (Unplanned Hospital Admission)
การเข้า ICU โดยไม่ได้วางแผน (Unplanned ICU Admission)

2.7*
4.1*
31.9
19.4*
22.5*
3.1*
1.3**
3.8*
4.8
2.0
0.18
2.7
30.8
28.3
2.1
1.3
3.4
1.5
1.0
7.2

ที่มา : ตำราวิสัญญีวิทยา : การให้ยาระงับความรู้สึกเพื่อคุณภาพและความปลอดภัย,สมรัตน์ จารุลักษรานันท์ 2548

 


Copy right © 2008 ศูนย์เทคโนโลยีและการสื่อสาร โรงพยาบาลนครพิงค์ จังหวัดเชียงใหม่